Bệnh thoát vị đĩa đệm, làm sao để tránh mắc phải ?

Nói về các bệnh lý xương khớp và cột sống thì chúng ta không thể không nhắc đến bệnh thoát vị đĩa đệm, một trong những căn bệnh có nguy cơ cao mà lại có nhiều biến chứng nguy hiểm. Bạn đã biết bệnh thoát vị đĩa đệm là gì, nguyên nhân, triệu chứng, cách điều trị và phòng ngừa như thế nào chưa? Nếu chưa thì hãy đọc ngay bài viết dưới đây nhé!

Đĩa đệm là bộ phận gì?

Đĩa đệm là một bộ phận thuộc hệ xương khớp, có cấu trúc dạng sụn nằm ở giữa các đốt sống. Đây là bộ phận quan trọng nối các đốt sống thành cột sống, giúp cột sống hoạt động linh hoạt hơn. Đồng thời đĩa đệm còn có vai trò trong việc chịu lực cũng như phân tán lực nhằm tránh những tổn thương cho cột sống.

Đĩa đệm có cấu trúc bao gồm 3 phần chính là bao xơ, nhân nhầy và phần sụn cuối.

+ Bao xơ đĩa đệm là phần ở ngoài cùng bao lấy nhân keo. Bao xơ có cấu tạo chủ yếu là từ các sợi collagen xếp theo vòng hình elip. Bao xơ có tính dẻo dai và độ đàn hồi rất cao vì đây là phần chịu lực chính của đĩa đệm.

+ Nhân nhầy là phần ở chính giữa của đĩa đệm. Nhân nhầy có bản chất chính là chất proteoglycans có khả năng ngậm nước tốt. Hàm lượng nước của nhân keo lên đến 80% ở người trưởng thành và khoảng 60% ở người cao tuổi. Khi có lực tác động thì phần nhân keo sẽ đưa nước ra bên ngoài để đĩa đệm xẹp xuống giảm áp lực. Sau đó nhân keo sẽ hút nước trở lại khi hết áp lực.

+ Phần sụn cuối hay sụn tận cùng là phần nằm giữa lớp ngoài bao xơ và mâm sụn thân đốt sống. Phần này có tác dụng bảo vệ bề mặt sụn khỏi bị tổn thương.

Bệnh thoát vị địa đệm là gì?

Bệnh thoát vị đĩa đệm là bệnh lý xảy ra khi cấu trúc đĩa đệm bị biến đổi, phần nhân nhầy bị thoát ra bên ngoài dẫn đến tình trạng chèn ép vào các bộ phận xung quanh bao gồm đốt sống, mô cơ, dây thần kinh, tủy sống… Trong thực tế bệnh thoát vị địa đệm thường xảy ra cùng với bệnh thoái hóa cột sống hoặc thoái hóa đốt sống.

Thoát vị đĩa đệm theo lý thuyết có thể xảy ra ở bất kỳ đĩa đệm nào của cột sống tuy nhiên phần lớn các trường hợp hiện nay là ở đốt sống thắt lưng và đốt sống cổ. Nguyên nhân là bởi 2 phần này của đốt sống thường xuyên phải chịu nhiều lực, dễ bị tổn thương và thoái hóa.

Bệnh thoát vị đĩa đệm có thể phân loại theo vị trí như thoát vị đĩa đệm thắt lưng, thoát vị đĩa đệm cổ… hoặc phân loại theo tình trạng đĩa đệm bị thoát vị hay là sự chèn ép vào các phần dây thần kinh và tủy sống ở xung quanh.

Dấu hiệu nhận biết thoát vị đĩa đệm

Bệnh thoát vị đĩa đệm tùy thuộc vào vị trí bị trên cột sống mà sẽ gây ra các triệu chứng cũng như dấu hiệu nhận biết khác nhau.

Dấu hiệu nhận biết thoát vị đĩa đệm thắt lưng

Khi đĩa đệm ở phần cột sống thắt lưng bị thoát vị, người bệnh sẽ thấy có những cơn đau xung quanh vùng thắt lưng. Những đau thường khá gắt và dữ dội, có thể đau buốt theo cơn đi kèm theo cảm giác căng cứng ở các khối cơ thắt lưng.

Bệnh nhân có thể bị đau dây thần kinh tọa do chèn ép gây ra những cơn đau dọc xuống phần mông và sau đùi. Trường hợp nặng hơn đau có thể lan tỏa khắp chân xuống tận vùng bàn chân.

Tình trạng đau do thoát vị đĩa đệm có xu hướng tăng lên khi bệnh nhân vận động, di chuyển hay đổi tư thế… Ngoài ra còn có triệu chứng tê ran như có kiến bò ở chân.

Dấu hiệu nhận biết thoát vị đĩa đệm cổ

Triệu chứng thoát vị đĩa đệm cổ bao gồm tình trạng đau cổ vai gáy, đau thường lan tỏa ra phần bắp tay và cả cánh tay hai bên. Nếu bị chèn ép dây thần kinh nhiều, người bệnh còn có cảm giác như bị châm chích, tay tê bì khó cử động linh hoạt được.

Không chỉ ảnh hưởng đến tay, thoát vị đĩa đệm cổ còn có thể ảnh hưởng đến cả vùng đầu dẫn đến các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt…

Nguyên nhân thoát vị đĩa đệm

Nguyên nhân gây ra thoát vị đĩa đệm là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến cấu trúc của đĩa đệm. Những yếu tố này có thể làm tổn thương đĩa đệm đột ngột trong thời gian ngắn hoặc âm ỉ kéo dài liên tục.

Các nguyên nhân thoát vị đĩa đệm bao gồm:

+ Sự lão hóa của cơ thể: những người có độ tuổi càng cao thì nguy cơ bị thoát vị càng lớn. Nguyên nhân là bởi càng về già, cấu trúc của xương khớp càng suy yếu và địa đệm cũng không là ngoại lệ. Đĩa đệm suy yếu về độ đàn hồi sẽ dễ bị tổn thương và thoát vị.

+ Chấn thương vùng cột sống: trong thực tế có rất nhiều trường hợp bị thoát vị đĩa đệm là do chấn thương trực tiếp từ tai nạn giao thông, lao động hay chấn thương thể thao... Dưới áp lực của va chạm mạnh, đĩa đệm sẽ bị phá vỡ cấu trúc và dẫn đến nhân nhầy thoát ra bên ngoài. Tình trạng chấn thương nhẹ có thể chữa trị phục hồi lại được nhưng cũng có nhiều trường hợp nặng, bệnh nhân không thể chữa khỏi.

+ Thói quen làm việc hoặc sinh hoạt sai tư thế: những động tác cúi người bê vác vật nặng hoặc thay đổi tư thế cột sống đột ngột có thể dẫn đến những tổn thương ở vùng cột sống, nhẹ thì chỉ bị đau nhức, nặng có thể gây thoát vị đĩa đệm.

Ngoài những nguyên nhân thường gặp trên thì bệnh thoát vị đĩa đệm còn chịu ảnh hưởng của một số yếu tố nguy cơ như:

+ Béo phì, dư thừa cân nặng.

+ Thói quen ngồi 1 chỗ quá lâu.

+ Ít đi lại vận động.

Biến chứng thoát vị đĩa đệm

Nếu bị tình trạng thoát vị đĩa đệm, người bệnh sẽ gặp phải rất nhiều những biểu hiện triệu chứng khó chịu ảnh hưởng đến khả năng đi lại vận động, cũng như sinh hoạt hằng ngày. Không chỉ có vậy nếu không có biện pháp điều trị đúng cách thì người bệnh còn có nguy cơ gặp phải nhiều biến chứng khác nhau bao gồm:

+ Rối loạn cảm giác, liệt chi: nhân nhầy đĩa đệm thoát ra có thể chèn ép vào các dây thần kinh và tủy sống ảnh hưởng đến chức năng vận động của các chi. Tình trạng chèn ép nặng có thể khiến chân tay bị mất cảm giác và thậm chí là bị liệt không cử động được.

+ Rối loạn đại tiểu tiện: bệnh thoát vị đĩa đệm có thể làm tổn thương đến các dây thần kinh thuộc đám rối chùm đuôi ngựa. Khi các dây thần kinh này bị chèn ép có thể ảnh hưởng đến hoạt động của bàng quang và trực tràng. Trường hợp nặng có thể gặp phải biến chứng tiểu tiện mất tự chủ.

Cách điều trị thoát vị đĩa đệm

Nếu gặp phải các triệu chứng của thoát vị đĩa đệm thì chúng ta nên đến khám tại các cơ sở y tế tuy tín để chẩn đoán chính xác có mắc bệnh không. Các phương pháp cận lâm sàng có thể thực hiện để chẩn đoán bệnh thoát vị đĩa đệm là chụp cộng hưởng từ, chụp CT scan, chụp X-quang cột sống…

Người bệnh thoát vị đĩa đệm cần phải được điều trị càng sớm càng tốt, tránh để lâu nguy cơ xảy ra biến chứng tăng cao. Bác sĩ sẽ có những chỉ định điều trị tùy theo mức độ bệnh cũng như thể trạng của người bệnh.

Hiện nay có 4 phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm chính là dùng thuốc tây y, vật lý trị liệu, đông y và phẫu thuật ngoại khoa.

Thuốc điều trị thoát vị đĩa đệm

Với người bệnh thoát vị đĩa đệm, các thuốc điều trị sẽ được sử dụng với mục đích chính là làm giảm các triệu chứng khó chịu, nâng cao chất lượng sống cho người bệnh. Các thuốc điều trị thoát vị đĩa đệm bao gồm:

+ Thuốc chống viêm non steroid.

+ Thuốc giảm đau acetaminophen và các thuốc có tác dụng tương tự.

+ Thuốc chống viêm corticosteroid.

+ Thuốc giãn cơ, thuốc chống đau thần kinh…

Các thuốc điều trị sẽ được sử dụng theo liều lượng phù hợp để giúp người bệnh giảm triệu chứng mà không gặp phải tác dụng phụ. Bệnh nhân tránh tự ý sử dụng các thuốc này vì có thể dẫn đến nhiều tác dụng phụ không mong muốn khác nhau.

Vật lý trị liệu thoát vị đĩa đệm

Vật lý trị liệu là các phương pháp tập luyện theo các bài tập có sự hỗ trợ của dụng cụ y khoa và cùng với hướng dẫn của các nhân viên y tế. Các bài tập này sẽ giúp người bệnh phục hồi lại các chức năng vận động, giảm đau nhức và một số triệu chứng của bệnh.

Điều trị thoát vị đĩa đệm bằng đông y

Các phương pháp điều trị thoát vị đĩa đệm theo đông y bao gồm:

+ Dùng các bài thuốc, các loại dược liệu bằng đường uống

+ Các bài thuốc đắp ngoài.

+ Châm cứu, bấm huyệt.

Phẫu thuật điều trị thoát vị đĩa đệm

Phương pháp điều trị phẫu thuật thường là phương pháp được chỉ định cuối cùng cho người bệnh thoát vị địa đệm nếu các phương pháp khác không đạt được hiệu quả cần thiết. Các phương pháp phẫu thuật ngoại khoa thường được sử dụng là: mổ hở hoặc nội soi để lấy nhân thoát vị, tiêu hủy nhân nhầy bằng men chymopapain…

Việc phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cần phải có trang thiết bị hiện đại cùng với bác sĩ có nhiều kinh nghiệm và tay nghề cao. Người bệnh nên lựa chọn phẫu thuật ở những bệnh viện lớn và đã khẳng được uy tín cũng như thương hiệu trong nhiều năm.

Phòng ngừa thoát vị đĩa đệm như thế nào hiệu quả?

Để phòng ngừa, giảm nguy cơ mắc bệnh thoát vị đĩa đệm một cách hiệu quả thì chúng ta cần phải loại bỏ được những yếu tố nguy cơ và nguyên nhân gây bênh:

+ Thường xuyên vận động, tập thể dục đều đặn với cường độ hợp lý để xương khớp được khỏe mạnh và dẻo dai.

+ Chế độ dinh dưỡng đầy đủ dưỡng chất, nhất là những thực phẩm có nhiều chất đạm, vitamin và khoáng chất tốt cho xương khớp.

+ Kiểm soát cân nặng hợp lý, tránh ăn uống quá nhiều chất dẫn đến thừa cân, béo phì.

+ Tránh ngồi lì 1 chỗ quá lâu.

+ Hạn chế khuân vác vật nặng hay những tư thế ảnh hưởng không tốt đến cột sống. 

=> Xem thêm chi tiết:

• Bệnh xương khớp: Top các bệnh nguy hiểm dễ mắc, cần phải phòng ngừa
• Sữa xương khớp: Top các loại sữa bổ sung dinh dưỡng tốt nhất cho xương khớp hiện nay