Chỉ số HbA1c tại sao lại quan trọng với người bệnh tiểu đường

Chỉ số HbA1c là gì mà lại quan trọng với người bệnh tiểu đường mỗi lần xét nghiệm đều phải có? Chỉ số HbA1c bao nhiêu là bình thường, bao nhiêu là bệnh lý? Làm thế nào để ổn định chỉ số HbA1c? Nếu bạn đọc đang quan tâm đến những vấn đề kể trên thì hãy đọc ngay bài viết này để cùng True Nutrition tìm hiểu nhé!

Tổng quát về chỉ số HbA1c

HbA1c là một chỉ số xét nghiệm cận lâm sàng cho biết mức độ liên kết giữa protein hemoglobin với phân tử đường glucose ở trong máu. Trong cơ thể của chúng ta, các phân tử glucose tồn tại ở trong máu dưới 2 dạng chính là dạng tự do và dạng liên kết với protein. Vì vậy chỉ số HbA1c cũng sẽ thể hiện được số lượng phân tử glucose ở trong máu.

Chỉ số HbA1c còn được sử dụng với một số tên gọi hay ký hiệu khác bao gồm: hemoglobin A1c, HbA1c , A1C… ngoài ra còn có HgbA1c, hemoglobin A1c, HbA 1c , Hb1c… nhưng ít được sử dụng hơn trong thực tế.

Về bản chất thì hemoglobin là protein chủ yếu chứa trong tế bào hồng cầu cho nên sự liên kết của glucose với hemoglobin cũng chính là liên kết của glucose với tế bào hồng cầu.

Mà hemoglobin lại là một loại protein thường có trong tế bào hồng cầu nên chỉ số HbA1c cũng sẽ cho thấy được mức độ liên kết giữa glucose và hồng cầu.

Ở người bệnh tiểu đường do nồng độ glucose trong máu tăng cao nên chúng sẽ tăng cường liên kết với hemoglobin, dẫn tới HbA1c sẽ tăng theo. Sự hình thành HbA1c diễn ra chậm và sẽ tồn tại suốt trong đời sống hồng cầu 90-120 ngày. Chính vì thế, HbA1c phản ánh nồng độ đường trong máu trong suốt khoảng thời gian 90-120 ngày.

Nhiều người bệnh tiểu đường thường chỉ chú ý đến chỉ số đường huyết mà ít khi quan tâm tới HbA1c. Tuy nhiên HbA1c mới chính là chỉ số quan trọng nhất cho thấy được tình trạng bệnh tiểu đường đang phát triển ở mức nào, có nguy hiểm hay không.

Chỉ số HbA1c bình thường là bao nhiêu?

Chỉ số HbA1c ở người bình thường sẽ dao động trong khoảng từ 4% đến 5,6%. Bên cạnh chỉ số đường huyết thông dụng thì chỉ số HbA1c cũng là một tiêu chí quan trọng để chẩn đoán xác định bệnh tiểu đường, để biết được xem là có mắc bệnh hay không.

Tiêu chuẩn để chấn đoán người mắc bệnh đái tháo đường là chỉ số HbA1c là phải lớn hơn mức 6,5 DCCT%  hay 48 mmol / mol (theo Liên đoàn Đái tháo đường Quốc tế và Đại học Nội tiết Hoa Kỳ). Tuy nhiên tiêu chuẩn này lại hơi khác một chút của Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ ADA, chỉ số HbA1c phải lớn hơn mức 7,0 DCCT% hoặc 53 mmol / mol thì mới là mắc bệnh tiểu đường.

Khác với chỉ số đường huyết có thể thay đổi lên xuống khi chịu tác động của nhiều yếu tố, chỉ số HbA1c sẽ ít bị dao động hơn. Chính vì vậy người bệnh tiểu đường thường phải làm thêm cả xét nghiệm này mỗi lần khám bệnh. 

Bên cạnh đó, những đối tượng đang bị tiền tiểu đường hay những đối tượng có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao thì cũng cần phải làm xét nghiệm chỉ số HbA1c để đánh giá tình trạng sức khỏe chính xác hơn.

Một số triệu chứng, dấu hiệu đặc trưng cần chú ý cho thấy rằng bạn đang có nguy cơ cao bị đái tháo đường là: đi tiểu nhiều, khát nước nhiều, cảm  giác đói thường xuyên mặc dù ăn uống đầy đủ, cân nặng bị tụt giảm, mệt mỏi không rõ nguyên nhân… Nếu có những triệu chứng tiểu đường này thì bạn nên đi khám để đo chỉ số đường huyết hoặc chỉ số HbA1c ngay.

=> Xem thêm: Biến Chứng Tiểu Đường Type 2 - Hiểu Biết Sâu Và Cách Phòng Ngừa

Chỉ số HbA1c được xét nghiệm như thế nào ?

Nếu như chỉ số đường huyết chỉ cần dùng các loại máy móc, thiết bị không quá phức tạp để làm thì chỉ số HbA1c lại cần phải có những điều kiện khắt khe hơn. Để xét nghiệm được chỉ số này chúng ta nên đến những cơ sở y tế lớn với đầy đủ trang thiết bị, máy móc hiện đại cũng như là phòng thí nghiệm theo tiêu chuẩn quốc tế thì mới có thể thực hiện chính xác được xét nghiệm này.

Chỉ số HbA1c cần được đo từ máu nên đầu tiên người bệnh sẽ được lấy một mẫu máu để thực hiện xét nghiệm. Tiếp đến là một loạt các phương pháp (sắc ký lỏng hiệu năng cao, xét nghiệm miễn dịch, xét nghiệm enzyme, điện di mao mạch, hoặc sắc ký ái lực boronate…) có thể được sử dụng để định lượng nồng độ HbA1c trong máu của bệnh nhân.

Tại sao chỉ số HbA1c lại quan trọng với người bệnh đái tháo đường?

Với người bệnh đái tháo đường, chỉ số HbA1c có ý nghĩa vô cùng quan trọng, chỉ số này sẽ giúp các bác sĩ đánh giá được mức độ nặng nhẹ của bệnh, bệnh có nguy cơ xảy ra các biến chứng nguy hiểm hay không.

Chỉ số HbA1c có ưu điểm vượt trội hơn so với chỉ số đường huyết là ở sự ổn định , ít dao động trong thời gian ngắn. Nếu như chỉ số đường huyết có thể thay đổi nhiều lần trong ngày thì HbA1c thường chỉ thay đổi sau vài tháng (khoảng 2-3 tháng). Vì vậy mà bệnh nhân đái tháo đường thường sẽ chỉ đo chỉ số HbA1c ít nhất sau 3 tháng 1 lần.

Theo các bác sỹ chuyên khoa nội tiết đái tháo đường thì người bệnh tiểu đường có chỉ số HbA1c càng cao thì mức độ nguy hiểm càng lớn với hàng loạt các biến chứng nguy hiểm:

+ Sự liên kết giữa glucose với hemoglobin càng nhiều thì càng làm gia tăng các gốc tự do phản ứng cao bên trong các tế bào máu, làm thay đổi tính chất tế bào máu.

+ Từ đó dẫn đến độ nhớt của máu tăng cao, lưu lượng tuần hoàn máu bị suy giảm, sự kết tụ tế bào máu dễ xảy ra cùng với nguy cơ cao lắng đọng cholesterol xấu trong lòng mạch mạch máu…

+ Và cuối cùng là hàng hoạt các biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra trên tim mạch, thận, thần kinh, mắt và da.

Mức độ tăng của HbA1c sẽ liên quan trực tiếp đến tỷ lệ xảy ra các biến chứng của bệnh tiểu đường. Theo ước tính nếu như chỉ số HbA1c của người bệnh tăng thêm 1% thì tỷ lệ xảy ra biến chứng trên tim mạch tăng 25%, nguy cơ viêm loét da tăng 40%, biến chứng trên mắt tăng hơn 30%...

Chính vì vậy, bệnh nhân tiểu đường cần phải thường xuyên theo dõi cả chỉ số đường huyết và chỉ số HbA1c trong quá trình điều trị để đánh giá được tình hình sức khỏe và phòng ngừa xảy ra những biến chứng bệnh.

=> Xem thêm: Tiểu Đường Type 1 và Tập Thể Dục - Hướng Dẫn Toàn Diện Để Quản Lý Bệnh Hiệu Quả

Biện pháp giúp ổn định chỉ số HbA1c

Với bất kỳ người bệnh tiểu đường nào thì mục tiêu điều trị quan trọng đều phải được hướng đến là duy trì chỉ số HbA1c ở mức an toàn bình thường ổn định. Khi chỉ số này ổn định, người bệnh sẽ ít có nguy cơ gặp phải những biến chứng nguy hiểm có thể đe dọa đến tính mạng.

Những chú ý quan trọng mà người bệnh cần ghi nhớ để kiểm soát chỉ số đường huyết và HbA1c:

+ Áp dụng, tuân thủ đúng cách những lời khuyên, hướng dẫn từ các bác sỹ chuyên khoa

+ Dùng thuốc điều trị đầy đủ, đúng liều lượng và đúng thời gian như trong chỉ định.

+ Tuyệt đối không được tùy ý điều chỉnh liều thuốc, thay đổi thuốc uống và nhất là không được quên uống thuốc.

+ Bên cạnh dùng thuốc tây thì người bệnh có thể cân nhắc dùng thêm các sản phẩm có nguồn gốc từ thiên nhiên để tăng cường thêm hiệu quả điều trị, hạn chế tình trạng nhờn thuốc cũng như là giảm bớt được các tác dụng phụ từ thuốc tây gây ra.

+ Ăn uống khoa học, hạn chế các thức ăn không tốt chứa nhiều đường, nhiều chất béo xấu, đồ ăn chiên rán nhiều dầu mỡ…, tăng cường các loại thực phẩm tốt cho sức khỏe như cá biển, rau xanh, trái cây mọng nước nhiều chất xơ, ít ngọt…

+ Đồng thời thường xuyên tập luyện vận động thể dục thể thao một cách hợp lý đều đặn hằng ngày.

=> Sản phẩm dinh dưỡng cho người tiểu đường, đái tháo đường: DIABET SPECIAL CARE